سیف الدین فرغانی را می شناسید؟ او شاعربزرگ وفراموش شده ی قرن هفتم ایران زمین است که با وجود عظمت مقام، نامش در هیچ تذکره ای نیامده است.چهار دهه پیش دیوانش را ازمیان کتابهای کهنه ی موجود درترکیه پس از هفت قرن یافتند.سیف الدین فرغانی ازدوستان ومعاصران سعدی بوده،شاعری است صوفی مشرب وآزاده که دردیوان خود گوینده ی حوادث تلخ وناخوشایند قرن هفتم هجری است که اوج آن حمله ی وحشیانه ی مغولها بود.حمله ای که تمامی دارایی ایران زمین راکه پس از حمله اعراب بدوی برای ایرانیان باقی مانده بود به باد فنا داد وقرون وسطای ایرانی را سبب گشت. وی برخلاف سعدی که دراوج نامرادی ،تلخی زمانه وهجوم بیگانه ازسبزی و عشق و بهار وفروردین می سرود، حماسه ای از خشم وخروش روح زمانه ی خود سروده است که انگار هنوز از پس قرن ها زبان حال ماست.شعر زیر را که نمونه ی شگفت انگیز روح تعهد والتزام شاعر آزادیخواه ایرانی است به شما دوستان نستوه و مقاوم تقدیم می کنم:

هم مرگ برجهان شما نیزبگذرد

هم رونق زمان شما نیز بگذرد

وین بوم محنت- ازپی آن تا کندخراب –

بردولت آشیان شما نیزبگذرد

بادخزان نکبت ایام ناگهان

برباغ و بوستان شما نیزبگذرد

آب اجل- که هست گلوگیر خاص وعام-

برحلق وبردهان شما نیزبگذرد

ای تیغتان، چونیزه، برای ستم دراز!

این تیزی سنان شما نیز بگذرد

چون دادعادلان- بجهان در- بقا نکرد

 بیداد ظالمان شما نیزبگذرد

درمملکت چوغرش شیران گذشت ورفت

این عوعو سگان شمانیزبگذرد

آنکس که اسب داشت، غبارش فرونشست

گرد سم خران شما نیز بگذرد

بادی- که درزمانه بسی شمعها بکشت-

هم برچراغدان شما نیزبگذرد

زین کاوانسرای بسی کاروان شدند

ناچارکاروان شما نیز بگذرد

ای مفتخربه طالع مسعود خویشتن!

تاثیراختران شما نیزبگذرد.

این نوبت از«کسان» شما به «ناکسان» رسید

نوبت ز ناکسان شما نیز بگذرد

بیش ازدو روز بود ازآن دگر کسان

بعد از دو روز ازآن شما نیز بگذرد

برتیرجورتان به تحمل سپر کنیم

تاسختی کمان شما نیز بگذرد

 درباغ دولت دگران بود مدتی

این گل، زگلستان شما نیز بگذرد

آبیست ایستاده، درین خانه، جاه ومال

این آب ناروان شما نیز بگذرد

ای تو رمه سپرده به چوپان گرگ طبع!

این گرگی شبان شما نیز بگذرد

پیل فنا که شاه بقامات حکم اوست

هم برپیادگان شما نیز بگذرد

ای دوستان!خواهم که به نیکی دعای« سیف»،

یک روز برزبان شما نیز بگذرد.